DRAMA: EXT. BOERDERIJ – WEILAND

JOOST

Oma… Oma…

OMA

Rustig maar, jochie!
Gealarmeerd komt OMA overeind, maar JOOST staat eerst voorovergebogen uit te hijgen, voordat hij iets kan zeggen.

JOOST

Het is begonnen… de invasie!
Een ogenblik kijkt OMA hem peilend aan.

OMA

Volgens je opa zeker?

JOOST

Ja, maar deze keer is het echt!
OMA zakt alweer neer op haar knieën om verder te werken.

OMA

Tuurlijk! Dat zou hij vorige keer ook! Maar dat bleek in Afrika! Ha-ha-ha! Als je je opa moet geloven, dan waren we allang bevrijd!

JOOST

Dat zijn we ook bijna, want de Tommies zitten al in Normandië!

OMA

Je moet je opa niet zo serieus nemen, Joost. Die fout heb ik ook gemaakt.

JOOST

Maar hij heeft het van slager Breeveld. En die hoorde het weer van Marinus Tak, de buurman van pastoor Gijssen. Dus het moet haast wel kloppen.
De aandacht van OMA is gewekt.

OMA

Meneer pastoor?

JOOST

Ja. En die heeft een radio.
OMA komt vliegensvlug overeind, laat al haar spullen vallen en begint te rennen naar de landweg. Met JOOST achter zich aan.

VERSLAGGEVER RADIO ORANJE (V.O.)

Hedenmorgen heeft vanuit Engeland de langverwachte invasie van geallieerde troepen plaatsgevonden.

DRAMA: INT. WAGON

JOODSE BEJAARDE

Jitgadal we jitkadasj sjemee raba, be-alma diwra chiroetee, we-jamlich malchoetee, bechajechon oe-wejomeechon oe-wechajee dechol beet jisrael, ba-agala oe-wizman kariev, we-imroe amen.
In de verte klinkt het geraas van wagondeuren die worden opengeschoven. Het geluid komt steeds dichterbij.

VADER (TEGEN ROOS & MOEDER)(fluistert)

Blijf dicht bij mij.
Opeens schuift met een oorverdovend geraas de wagondeur open en een zee van licht kleurt het hele scherm wit.

LOCATIE: WESTERBORK — (DOODLOPENDE) RAILS

PRESENTATRICE

Iedere dinsdag vertrekt er een trein uit het kamp en gaan er zo’n duizend Joden op transport.
De PRESENTATRICE haalt het treinbord tevoorschijn met: WESTERBORK — AUSCHWITZ-BIRKENAU.

PRESENTATRICE

Naar Auschwitz, Sobibor, Bergen-Belsen of Theresienstadt. Niemand weet precies wat daar gebeurt, maar dat het heel erg is, staat wel vast.
Ze laat het bord weer zakken.

PRESENTATRICE

Op de avond voor het vertrek, wordt pas verteld wie er meemoeten.
Op de achtergrond klinkt de stem van de KAMPMEDEWERKER.

KAMPMEDEWERKER (V.O.)

Carla Bronkhorst en haar kinderen Robert, Grietje en Maurits.

VROUWENSTEM (V.O.)(wanhopig)

NEE! NEE! ALSJEBLIEFT!

DRAMA: INT. BARAK — BOVENSTE STAPELBED

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Frits van Dam, Mathilde van DAM, Heintje, Jonas en Andries.

CARLA BRONKHORST (O.S.)

ALSJEBLIEFT! STUUR IEMAND ANDERS MAAR NIET M’N KINDEREN!
ROOS en MOEDER wisselen een blik, maar blijven gespannen luisteren. Het geschreeuw van CARLA gaat over in gehuil.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Liselot den Hartog…

ROOS (TEGEN MOEDER)

Hij is voorbij de ‘g’!
Beiden slaken een zucht van opluchting.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

… Met haar kinderen Louis, Abraham en Yvonne.
ROOS leunt ontspannen tegen een spijl van het bed.

ROOS

Ik was al bang dat we de voorstelling morgen zouden missen! Jij komt toch ook?

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

En tot slot: Max van Gennep, Theresa van Gennep… Roos.
Volkomen lamgeslagen kijken ROOS en haar MOEDER elkaar aan, terwijl op de achtergrond spontaan wordt gezongen en gejuicht van opluchting. Het hoofd van VADER verschijnt.

VADER

We blijven tenminste bij elkaar.

DRAMA: EXT. BOS – NACHT

HENK

En als je iemand ziet, wie het ook is, meteen waarschuwen.
ELS knikt met een gespannen gezicht.

ELS

Ik maak me meer zorgen over dat vliegtuig.

HENK

Ach, voordat de moffen hier zijn, zijn wij ‘m allang gesmeerd.

ELS

Ik bedoel die wapens. Straks krijgen we die op ons kop.
HENK lacht en omhelst ELS ter geruststelling. Daarna sprint hij op een drafje weg en kijkt ELS hem na.

ARCHIEF: EENZAAM VLIEGTUIG

PRESENTATRICE (V.O.)

Op de afgesproken tijd moet het vliegtuig boven het droppingsgebied verschijnen.

DRAMA: EXT. WEILAND NAAST BOS – NACHT

PRESENTATRICE (V.O.)

Dan wordt er met een seinlamp een teken gegeven.
Het vliegtuiggeronk wordt luider en luider.

LOCATIE: EXT. WEILAND

PRESENTATRICE

Het vliegtuig scheert op zo’n 200 meter boven de grond en gooit aan parachutes zijn lading naar beneden.

ARCHIEF: DROPPING VANUIT ENGELS VLIEGTUIG

PRESENTATRICE (V.O.)

Die bestaat vaak uit wapens en springstof, maar soms komen er ook geheim agenten mee, die voor de regering in Londen moeten spioneren.

DRAMA: EXT. WEILAND NAAST BOS – NACHT

PRESENTATRICE (V.O.)

De verzetsmensen moeten alles dan snel inladen en wegwezen, voordat ze kunnen worden betrapt.
Haastig knoopt HENK de parachute van de container los.

HENK (TEGEN VERZETSMAN)

Doe die lampen maar uit.
Plotseling worden enorme schijnwerpers aangezet en de hele omgeving baadt in een zee van licht. Geschrokken zitten de VERZETSMENSEN als hazen gevangen in het licht.

MANNENSTEM (DRIES)

Iedereen staan blijven en handen omhoog!

VERZETSSTRIJDER

DE MOFFEN! WE ZIJN VERRADEN!
Hij begint te rennen richting bos, maar… DOEG-DOEG-DOEG! Hij valt neer door een salvo uit een machine-pistool.

MANNENSTEM (DRIES)

Jullie kunnen geen kant meer op.
De overige VERZETSMENSEN steken aarzelend hun handen in de lucht. Triomfantelijk stapt DRIES KOOIMAN in het uniform met pet van de Sichterheitsdienst naar voren en een ogenblik is zijn gezicht duidelijk zichtbaar.

ELS

O God…
In het bos verderop draait ELS met een geschrokken gezicht weg achter een boom. Zij heeft DRIES herkend.

DRAMA: HUIS GERDA — WOONKAMER

ARNOLD

NEE! NEE! NEE! Ik zet mijn gezin niet op het spel!
Aan de andere kant van de kamer staat een bedeesde KAAT.

KAAT

Maar we weten niemand anders en ik dacht… Gerda….
Ze kijkt vragend naar GERDA, maar die staart naar de grond.

ARNOLD (TEGEN KAAT)

Hoe DURF je hier te komen?! Je brengt ons allemaal in gevaar!

KAAT

Al is het maar voor een weekje, alstublieft! We zullen heel stil zijn.
ARNOLD beëindigt het gesprek en draait zich af.

ARNOLD

Gerda, laat jij Kaat even uit?
Rood van schaamte en zonder oogcontact loopt GERDA naar KAAT en leidt haar richting gang.

GERDA(onhandig)

Hier, wat snoepjes voor onderweg…

KAAT

In godsnaam! Je mag mijn cello hebben, als we maar mogen blijven.

ARNOLD

Ha! Jullie denken echt dat je alles kunt kopen.

KAAT

Jullie Joden?
ARNOLD kijkt haar vragend aan.

KAAT

Jullie Joden denken dat je alles kunt kopen, dat bedoelt u toch?
Drukkende stilte. Dan doet KAAT met trotse blik haar jas aan met de Jodenster en loopt naar de deur. Opeens:

GERDA

Tuurlijk mogen jullie blijven.
Ze werpt een snelle blik naar haar vader die beschaamd naar de grond staart. En dan weer naar KAAT.

GERDA

Een week. En dan zien we wel verder.

LOCATIE: INT. SCHEVENINGSE STRAFGEVANGENIS – GANG

PRESENTATRICE

Johannes Hoogendoorn wordt op 10 maart 1944 ter dood veroordeeld en naar een dodencel gebracht, waar hij zijn laatste dagen doorbrengt.
Ze staat bij cel nummer 601, waar bloemen zijn neergelegd en een boek ligt.

PRESENTATRICE

Je kunt de cel nog steeds bezoeken.
Ze opent het boek en zoekt de naam van Hoogendoorn. Daarna leest ze de teksten op de muren voor: spreuken, oproepen, data van executie.

PRESENTATRICE

Hier zaten ook de achttien verzetsstrijders en stakers opgesloten die als eersten door de Duitsers werden doodgeschoten. Daarover is een gedicht geschreven.
Ze vouwt het gedicht open en begint te lezen.

PRESENTATRICE

Een cel is maar twee meter lang en nauw twee meter breed…

DRAMA: EXT. DUINEN

PRESENTATRICE (V.O.)

Wel kleiner nog is het stuk grond, dat ik nu nog niet weet…
De voeten zijn tot stilstand gekomen en maken een draai.

PRESENTATRICE (V.O.)

Maar waar ik naamloos rusten zal, mijn makkers bovendien…
Via de benen, de geboeide handen en het gescheurde overhemd komen we bij het gehavende gezicht van OPA MULDER. Stilte.

PRESENTATRICE (V.O.)

Wij waren achttien in getal,
geen zal de avond zien.

DUITSE STEM (O.S.)

LEGT AN!
OPA kijkt omhoog naar de lucht.

LOCATIE: EXT. SCHEVENINGEN – WAALSDORPERVLAKTE

De helderblauwe lucht boven de Scheveningse duinen.

DUITSE STEM (O.S.)

FEUER!
DOEFF!!!… DOEFF!!… DOEFF! Het geweersalvo weergalmt tussen de toppen van de duinen. Als de camera omlaag-zakt, staat de PRESENTATRICE bij het monument voor gefusilleerde verzetsstrijders.

PRESENTATRICE

Hier brachten vele landgenoten het offer van hun leven voor uw vrijheid.

DRAMA: INT. PATRIOTIC HOUSE — VERHOORKAMER

PRESENTATRICE (V.O.)

De Engelsen zijn vastbesloten om de Duitsers tegen te houden en nemen geen enkel risico. Uit angst voor spionnen worden de Engelandvaarders soms wekenlang ondervraagd.
De ondervrager blijft steeds buiten beeld.

ONDERVRAGER (O.S.)

Pieter, was het toch? Pieter Vos?

PIETER

Ja. Ik had papieren, maar die zijn… De zee. Ik ben ze kwijtgeraakt.

ONDERVRAGER (O.S.)

Net als die zogenaamde vriend van je?
PIETER zucht en herhaalt voor de zoveelste keer:

PIETER

We waren al twee dagen onderweg en toen begon het zo te waaien. Mijn peddel was gebroken en Louis—
Hij breekt zijn zin af en slaat een hand voor zijn ogen.

ONDERVRAGER (O.S.)

Fascinerend, hoor. Je persoonsbewijs raak je kwijt, een vriend verdwijnt zomaar… Alleen een duif heb je nog bij je. Een postduif nog wel…
Gefrustreerd laat PIETER zich terugvallen in zijn stoel.

ONDERVRAGER (O.S.)

Waarom, ‘Pieter Vos’? Wat voor boodschap wilde je terugsturen? Hoe sterk de luchtafweer is? Of waar de Engelse vloot ligt?

PIETER

IK BEN GEEN SPION! WAAROM GELOOFT U ME NOU NIET?! IK WIL ALLEEN MAAR NAAR DE KONINGIN EN DAARNA VECHTEN TEGEN DE MOFFEN! VERDER NIETS!
Stilte.

ONDERVRAGER (O.S.)

Dus jij beweert dat je ‘Pieter Vos’ bent?
PIETER zucht en laat zich terugvallen in zijn stoel.

DRAMA: INT. NIEUWE HUIS DE RUITER – TRAP & GANGEN

MARINUS (O.S.)(roept)

CORRY! CORRY! CORRY! In paniek haast CORRY zich door de gangen van het huis.

DRAMA: EXT. VOORDEUR & TUIN

CORRY rent naar buiten waar MARINUS met een koffer ongeduldig staat te wachten.

MARINUS

We moeten wegwezen! Als ze je te pakken krijgen, dan hangen ze je op! Net als in Frankrijk en België! CORRY rent weer naar binnen.

CORRY (O.S.)

VADER! VADER!

MARINUS(roept)

Neem alleen wat handbagage mee. CORRY rent weer naar buiten, terwijl ze een jas aantrekt.

MARINUS

We moeten de trein halen! VADER DE RUITER verschijnt in de deuropening.

CORRY

Kom, vader, naar Duitsland.

VADER

We hebben niets te verbergen. Ik blijf hier. CORRY valt stil.

MARINUS

Corry, alsjeblieft.

CORRY (TEGEN MARINUS)

Het spijt me, Marinus. Een korte stilte. Dan snelt MARINUS ervandoor.

ARCHIEF: ONGESCHOOLDE ARBEIDERS PLAATSEN EEN BOOM

PRESENTATRICE (V.O.)

Het aantal werklozen daalt nauwelijks. Veel mensen geloven niet meer dat de regering de economische crisis kan oplossen en hebben hun hoop gevestigd op een andere politieke partij.

DRAMA: INT. HUIS DE RUITER — WOONKAMER — AVOND

MARINUS

De NSB! Alleen die kan ons land nog redden!
Hij zit aan tafel tegenover een stralende CORRY, terwijl MOEDER een dienblad met thee en biscuits neerzet.

MARINUS

Want die denkt niet alleen aan zichzelf, zoals alle andere partijen. De NSB wil juist het beste voor Nederland.
Hij begint opeens te zingen.

MARINUS(zingt uitbundig)

Wij willen Holland houen,
Ons Holland, fier maar klein!
CORRY schiet in de lach door zoveel bevlogenheid.

MARINUS

Wij blijven ’t hou en trouwe—
Vermoeid en besmeurd komt de VADER van CORRY binnen.

VADER(geamuseerd)

Wat een vrolijke boel.
MARINUS gaat snel staan.

MARINUS

O, u had ons moeten horen tijdens de Kerstmarsch, meneer De Ruiter. Toen hadden we vlaggen en trommels.

CORRY

Kijk vader, biscuitjes van Patria.

MARINUS

Waarom gaat u eigenlijk niet bij de NSB? Mijn vader zit er ook bij. En meester Lagerwei van het Lyceum. En bakker Steenhout…
VADER gaat zitten en krijgt thee met biscuit van CORRY.

VADER (TEGEN CORRY)

Dankjewel, m’n kind.

MARINUS (VERVOLGT)

Heus, de Nationaal Socialistische Beweging is de redding van Nederland!

DRAMA: INT. HERENHUIS VAN GENNEP — SLAAPKAMER KAAT

VADER (O.S.)

Het is zover.
Vanuit de deuropening kijkt VADER de kamer binnen.

VADER

Doe je kleren aan en neem je koffer mee.
Hij verdwijnt weer. Op de achtergrond is MOEDER te horen:

MOEDER

O GOD! O GOD NEE!
In haar pyjama schiet KAAT uit bed en begint zich met bevende handen aan te kleden.

PRESENTATRICE (V.O.)

Omdat steeds minder Joden zich vrijwillig melden, komen de Duitsers hen ophalen in grote razzia’s. Hele wijken worden afgezet en huis voor huis doorzocht.
In haar kleren en met een koffertje verlaat KAAT de kamer.

DRAMA: INT. HERENHUIS VAN GENNEP — HAL

DUITSE STEM (O.S.)

WERNER! IM ZWEITEN WAGEN ABFÜHREN!

ROOS (TEGEN KAAT)

Ze zijn nu bij De Haan op nummer vierendertig.

MOEDER

IK WIST DAT DIT ZOU KOMEN! IK WIST HET!

VADER (resoluut)

Therees, alsjeblieft. De kinderen.
KAAT kijkt voorovergebogen door de brievenbus naar buiten.

KAAT (VOOR ZICH UIT)

O, ze hebben Daniël. En z’n broertje! Die heeft z’n knuffel mee.

VADER (TEGEN MOEDER)

Laten we gewoon kalm blijven en doen wat ze zeggen.

KAAT

En meneer Polak van de hoek. Die wordt opgetild.
Met gesloten ogen drukt MOEDER haar hand tegen haar mond, maar ze krijgt haar angstkreunen niet onder controle.

ROOS

Dat is nummer veertig. Nog twee huizen.

VROUWENSTEM (O.S.)

NEE! NEE! RAAK ME NIET AAN! NEE!
Doodse stilte in de gang, als ze naar het hysterische geschreeuw van hun BUURVROUW luisteren.

DUITSE STEM (O.S.)

AUFHÖREN! DU BLÖDE SCHLAMPE!
Gegil. Daarna stilte. ROOS huilt zacht.

MOEDER

NOU WAAR BLIJVEN ZE DAN?! WANNEER KOMEN ZE ONS NOU HALEN?!
Opeens worden motoren gestart en een vrachtwagen rijdt weg. Verdwaasd kijken ROOS en haar OUDERS naar elkaar. Dan draait KAAT zich in tranen om:

KAAT

Ze hebben ons overgeslagen.
Totale ontlading. MOEDER huilt en kust haar KINDEREN.