INT. POLITIEBUREAU / BEZOEKKAMER / OCHTEND 1

JELLE (NEGEERT HAAR)

Maar als we het gooien op “tijdelijke ontoerekeningsvatbaarheid”, ontkom je misschien aan verdere vervolging.
Monica neemt een trek van haar sigaret.

MONICA

(bedachtzaam) Tijdelijk ontoerekeningsvatbaar. Klopt dat wel?

JELLE

Als de rechter het maar gelooft. Er mag geen kans op herhaling zijn.
Met trage bewegingen drukt Monica haar sigaret uit.

MONICA

En wie zegt dat ik niks meer in de fik steek?! Misschien begin ik straks wel aan dat kantoor van jou.

JELLE

Wat wil je nou?! Een paar jaar vastzitten?!

MONICA

Jij weet heel goed wat ik wil…
Jelle zucht en laat zich terugvallen in zijn stoel. Geamuseerd veegt Monica alle foto’s bij elkaar.

MONICA (CONT.)

Hou toch op met je plaatjes en je praatjes. Ik wil jou en jij wilt mij.
Met beide handen reikt zij hem het stapeltje foto’s aan en buigt zich naar Jelle toe, zodat die een ruime inkijk heeft in haar décolleté.

MONICA (CONT.)

Dus wat gaan we daaraan doen?
Jelle neemt het stapeltje aan en vermant zich.

JELLE

Mevrouw Bremer…

MONICA

Monica.

JELLE

Monica, je bent een geweldige vrouw. Aantrekkelijk, vol humor en nog rijk ook. Echt een droom voor iedere man. Maar daarvoor ben ik niet hier!

MONICA

(zwoel) Waarvoor dan?
Tot zijn schrik ziet Jelle dat Monica met een verleidelijke blik haar blouse verder aan het losknopen is.

JELLE

Om jou vrij-… Alsjeblieft, Monica. Niet hier!

MONICA

Ergens anders wilde je mij niet ontmoeten.

JELLE

Ik hou zakelijk en persoonlijk strikt gescheiden.

MONICA

Heel verstandig!
Ze heeft haar blouse helemaal losgeknoopt en trekt hem uit. Gejaagd steekt Jelle de foto’s in zijn tas en staat op.

JELLE

(beslist) Dit gaat niet werken. Ik zet een andere advocaat op jouw zaak.
Ook Monica is overeind gekomen en zet haar striptease voort.

MONICA

Mooi, dan kunnen wij eindelijk ‘persoonlijk’ worden.
Halfontkleed beweegt Monica naar Jelle, terwijl hij op de deur ramt:

JELLE

Opendoen, die deur! Doe open!

INT. ADVOCATENKANTOOR / SECRETARIAAT & KANTOOR JELLE / AVOND 2

PIETER

Zware case?

JELLE

Kun je wel zeggen. Parkeerbonnen.
Verbaasd komt Pieter naar Jelle’s kantoor. Die hangt achterover in zijn stoel met zijn benen op een leeg bureau.

PIETER

Dat had je toch al afgerond?

JELLE

Ik wel, maar zij nog niet.
Hij knikt met zijn hoofd naar het raam, waarachter nog steeds het doordringende geclaxoneer van de auto klinkt.

PIETER

Hoezo? Wat wil ze dan?

JELLE

Mij.
Hij gebaart opzij naar de bloemen.

JELLE (CONT.)

Emmers met rozen, een gouden horloge cadeau, om de tien minuten een liefdesverklaring op m’n voice-mail. Zelfs Leny wordt er gek van.
Pieter grinnikt.

PIETER

En jij?

JELLE

Wat denk je?! Ik kom m’n kantoor niet meer uit, voordat ze weg is.

PIETER

Maar heb je ook gezégd dat je niets voor haar voelt?
Jelle snuift verontwaardigd.

JELLE

Alsof dat nog niet duidelijk is!

PIETER

Heb je het gezegd?!

JELLE

Ik zei dat ik geen tijd had. De hele week niet. Dat ik omkwam in het werk. Als ze het dan nog niet snapt!…
Pieter gaat zitten en schudt even z’n hoofd.

PIETER

Waarom zég je het haar niet gewoon?! ‘Ik hoef je rozen en dat horloge niet, want ik voel niks voor jou. Punt’
Jelle begint te lachen.

JELLE

Ja, hallo, het is een cliënt! Die ga je toch niet wegjagen.

PIETER

Zeggen wat je denkt en doen wat je zegt, hoe moeilijk kan dat zijn?

JELLE

Pieter, we zijn juristen! Als wij gaan zeggen, wat we denken, dan kunnen we de zaak hier wel sluiten.
Op dat moment houdt buiten het getoeter van de auto op. Beiden luisteren aandachtig.

JELLE (CONT.)

Zullen we de zaak dan maar sluiten?
Lachend trekt hij zijn jas aan.

INT. POLITIEBUREAU / VERHOORKAMER / MIDDAG 2

PIETER

Hallo, Robert. Ik ben Pieter Dankert, je advocaat.
Geen enkele reactie. Pieter gaat tegenover Robert zitten.

PIETER (CONT.)

Ik heb het politierapport doorgenomen.
Hij vouwt zijn aktekoffertje open en haalt er een map uit.

PIETER (CONT.)

En de verklaringen van je vrienden gehoord. Voorzover ik het kan beoordelen en ik beloof niks…
Hij legt wat papieren voor zich op tafel.

PIETER (CONT.)

Maar moord kan ik het niet noemen en ook geen doodslag. Het was een ongeval. Een tragisch ongeval.
Robert kijkt verbaasd op.

PIETER (CONT.)

Als Tieme Dijkstra zijn boog niet was vergeten en jij had gemerkt dat hij op scherp stond… Geen sprake van opzet. Dat moet de rechter ook wel inzien. Dus…
Hij kijkt Robert recht aan.

PIETER (CONT.)

Maak je geen zorgen. Voor je het weet, sta je weer op straat.
Robert ontploft bijna van verontwaardiging:

ROBERT

Op straat?! Het was MOORD! Een pijl dwars door z’n kop! Hij had geen schijn van kans. Op straat?! Ik mag nooit meer op straat! Twintig jaar moet ik krijgen! Levenslang!

PIETER

Ik begrijp dat je emotioneel…

ROBERT

Tom en ik… Hij was m’n beste vriend. Een broer! Altijd samen. Van toen we vier waren. De eerste sigaret, de eerste vriendinnetjes, álles deden we samen.
Pieter knikt.

ROBERT (CONT.)

Hij heeft me gered uit het kanaal. Ik zal het nooit vergeten. We doken onder schepen door. Maar ik zat vast en zonder hem… Hij heeft me gered. En ik… Ik… Ik schiet hem hartstikke dood.
Hij verbergt zijn gezicht in zijn handen, terwijl zijn lichaam op en neer schokt. Pieter weet zich geen raad met de situatie. Dan gaat de kamerdeur open en de politieagent komt weer naar binnen met éen kop koffie en een appelbol.

POLITIEAGENT 1 (TEGEN ROBERT)

Die was nog over.
Hij zet de koffie en het gebak voor Robert neer en vertrekt meteen, verwonderd nagekeken door Pieter. Robert neemt een slok koffie en komt langzaam weer tot zichzelf.

ROBERT

Dus je hoeft me niet vrij te krijgen met allerlei trucjes.

PIETER

Ik ben je advocaat. Wat wil je dan?

ROBERT

De maximale straf.
Pieter schudt zijn hoofd.

PIETER

Die krijg je nooit.

ROBERT

Daar zorg jij dan maar voor.

PIETER

Waarom?!

ROBERT

In het belang van je cliënt.

PIETER

Twaalf, dertien jaar de cel in?!

ROBERT

Ik heb iemand omgebracht, dus ik moet boeten.

PIETER

Wees niet zo hard voor jezelf.

ROBERT

Ik wil mezelf ooit weer in de spiegel kunnen aankijken.
Er valt een stilte.

PIETER

Hoort dat ook bij jullie schutterij, zo’n idiote erecode?

ROBERT

Ik loop niet weg voor wat ik heb gedaan. Ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg. Noem dat maar idioot.
Pieter laat het op zich inwerken.

ROBERT (CONT.)

Ik ben schuldig, dus ik moet hangen.
(…)

DRAMA: EXT. HUIS BRAM — PORTIEK & VOORDEUR

CROSS: DRAMA: INT. ONDERDUIKHUIS – KEUKEN (FLASHBACK)

PRESENTATRICE (V.O.)

En Nederland is helemaal blut, omdat het tijdens de oorlog is leeggeroofd.
Een voordeur in een portiek staat op een smalle kier en DAVID probeert tevergeefs naar binnen te kijken.

BRAM (O.S.)

Weet je het zeker?… De jongste, hoe heet ie?

DOCHTER VAN BRAM (O.S.)

David.
Voetstappen naderen de voordeur en de 34-jarige BRAM kijkt naar buiten. Naast hem zijn 15-jarige dochter.

BRAM (RICHTING DAVID)

Zo. Je komt zeker voor de spullen?
SNELLE FLASHBACK: Op de keukentafel ligt een opengeklapte reiskoffer met een zilveren servies en bestek. De MOEDER VAN DAVID klapt de koffer haastig dicht en duwt hem in de handen van BRAM.

BRAM

Wees gerust. Ik zal alles voor je bewaren!
Vanachter de tafel staat DAVID toe te kijken.
TERUG: In de deuropening kijkt BRAM opzij de gang in, waar zijn DOCHTER nadert.

BRAM (TEGEN DOCHTER)

Nee, niet die hele koffer, alleen dit.
Hij verschijnt weer in de deuropening en geeft éen zilveren kinderbordje aan DAVID.

BRAM

Alsjeblieft.
Even is het stil en DAVID kijkt BRAM afwachtend aan.

BRAM

Wij hadden ook onze kosten, hoor.
Hij doet de deur dicht en DAVID kijkt naar het kinderbordje.

BRAM (O.S. VANUIT GANG)

Lekker, zeg. Uitgerekend MIJN Joden komen weer terug!

DRAMA: INT. DUITSE CLUB

OSKAR (V.O.)(zingt)

Warum nur warum…
Achter een piano speelt en zingt Leutnant-zur-See OSKAR FUCHS in een opengeknoopt uniformjasje van de Kriegsmarine.

OSKAR(zingt)

… muß alles vergeh’n? Oh… warum nur, warum bleibt gar nichts besteh’n?
Over de piano heen hangt TINEKE met een glas Schnapps – OSKARS Nederlandse vriendin van begin twintig.

GUNTHER (O.S.)

(Duits) Hé Ossie, dit moet je zien!
In de deuropening is GUNTHER SCHMIDT verschenen – een Hauptmann van de Wehrmacht met een rol toiletpapier.

GUNTHER

(Duits) Net aangekomen uit Bremen.
Onwennig komt JURGEN BECKER naar binnen: een keurig Wehrmachtuniform; een Stahlhelm op het hoofd, iets te groot.

JURGEN

HEIL HITLER!
Hij brengt de Hitlergroet en blijft stram in de houding staan. Stralend bekijken GUNTHER en OSKAR de nieuwkomer.

OSKAR

(Duits) Oohh! Wat is hij dapper!

GUNTHER

(Duits) Een held is het!
Hij loopt om JURGEN heen en bekijkt hem van top tot teen, terwijl hij zijn eigen buik inhoudt en z’n jasje dichtknoopt.

TINEKE(meelevend)

Een kind! Het is nog maar een kind!

GUNTHER

(Duits) Ha-ha, daarmee moet Duitsland de oorlog winnen!

JURGEN

(Duits) En dat gaan we ook!
Een ogenblik staren de anderen hem verrast aan. Dan slaat OSKAR in zijn handen van plezier.

OSKAR

(Duits) Hij gelooft er nog in!

GUNTHER

(Duits) Dan ben je mooi te laat, jochie, de oorlog is voorbij!

JURGEN

(Duits) Nog lang niet, herr Hauptmann, want Hitler heeft wonderwapens!

OSKAR

(Duits) Sprookjes!

TINEKE

Ach, laat hem toch.
Ze slaat haar armen om de middel van OSKAR. JURGEN voelt zich nu een stuk minder zeker en laat zijn houding varen.

PRESENTATRICE (V.O.)

Maar het zijn geen sprookjes. De Duitsers hebben echt geheime wapens die hun tijd ver vooruit zijn.

DRAMA: INT. HUIS DE KLERK – WOONKAMER

MADELEIN (O.S.)

Vandaag is jouw laatste dag hier.
DEWI valt stil en kijkt verbaasd opzij naar de 38-jarige MADELEIN DE KLERK die de porceleinen figuurtjes omhooghoudt.

MADELEIN

Morgen ben je weg.

DEWI

Maar mevrouw… Doe ik het niet goed? Moet ik harder werken?
MADELEIN plaatst de twee Chinese jongelingen terug.

MADELEIN

Je krijgt twee weken loon mee en ik zal rondvragen of je ergens anders terecht kunt.

DEWI

Maar waarom?
Stilte. Op de achtergrond speelt een radio.

MADELEIN

Ik probeer mijn zoon een fatsoenlijke opvoeding te geven en daarbij horen goede vrienden en geen…
Ze maakt een abstract gebaar, maar DEWI blijft haar vragend aankijken.

MADELEIN

Christiaan is nog zo naïef. Hij beseft niet wat een voorrecht het is om… volbloed Hollander te zijn.
Ongelovig kijkt DEWI haar aan. Tranen schieten in haar ogen.

MADELEIN

Daarom… Als jullie voortaan gewoon bij je eigen soort blijven… Dat is voor iedereen beter.
Verdoofd draait DEWI zich naar de kast om verder te boenen, maar prompt stoot ze een Chinees figuurtje kapot.

DEWI

O nee, het spijt me.

MADELEIN

Stil!
Opeens heeft zij haar aandacht gericht op de radio.

RADIOSTEM (V.O.)

We interrupt this program to bring you a special news bulletin.
TITEL: WE ONDERBREKEN DIT PROGRAMMA VOOR EEN SPECIALE MEDEDELING. MADELEIN draait de radio harder.

RADIOSTEM (V.O.)

The Japanese have attacked Pearl Harbor, Hawaii, by air. President Roosevelt has just announced.
TITEL: DE JAPANNERS HEBBEN PEARL HARBOR AANGEVALLEN. Een geschrokken blikwisseling van MADELEIN en DEWI.

DRAMA: EXT. HUIS VAN SCHIE — VOORDEUR

MARIE (O.S.)

Stukje chocola?
Naast TOON staat MARIE, zijn zus van twaalf, die een takje van een bladerloze struik afbreekt en aan hem geeft.

MARIE

Met cacao van vroeger. En echte suiker, proef je?
Zelf steekt ze ook een takje in haar mond en begint met een gelukzalig gezicht te kauwen. TOON kijkt haar met grote ogen aan… maar steekt dan ook het takje in zijn mond.

MARIE

Lekker, hè? Ik was al bijna vergeten hoe het smaakte.
Ze gaat naast haar broertje zitten en slaat een arm om hem heen. TOON kruipt bibberend tegen haar aan, terwijl beiden op hun takjes kauwen.

DRAMA: EXT. BOERDERIJ – WEILAND

JOOST

Oma… Oma…

OMA

Rustig maar, jochie!
Gealarmeerd komt OMA overeind, maar JOOST staat eerst voorovergebogen uit te hijgen, voordat hij iets kan zeggen.

JOOST

Het is begonnen… de invasie!
Een ogenblik kijkt OMA hem peilend aan.

OMA

Volgens je opa zeker?

JOOST

Ja, maar deze keer is het echt!
OMA zakt alweer neer op haar knieën om verder te werken.

OMA

Tuurlijk! Dat zou hij vorige keer ook! Maar dat bleek in Afrika! Ha-ha-ha! Als je je opa moet geloven, dan waren we allang bevrijd!

JOOST

Dat zijn we ook bijna, want de Tommies zitten al in Normandië!

OMA

Je moet je opa niet zo serieus nemen, Joost. Die fout heb ik ook gemaakt.

JOOST

Maar hij heeft het van slager Breeveld. En die hoorde het weer van Marinus Tak, de buurman van pastoor Gijssen. Dus het moet haast wel kloppen.
De aandacht van OMA is gewekt.

OMA

Meneer pastoor?

JOOST

Ja. En die heeft een radio.
OMA komt vliegensvlug overeind, laat al haar spullen vallen en begint te rennen naar de landweg. Met JOOST achter zich aan.

VERSLAGGEVER RADIO ORANJE (V.O.)

Hedenmorgen heeft vanuit Engeland de langverwachte invasie van geallieerde troepen plaatsgevonden.

DRAMA: INT. WAGON

JOODSE BEJAARDE

Jitgadal we jitkadasj sjemee raba, be-alma diwra chiroetee, we-jamlich malchoetee, bechajechon oe-wejomeechon oe-wechajee dechol beet jisrael, ba-agala oe-wizman kariev, we-imroe amen.
In de verte klinkt het geraas van wagondeuren die worden opengeschoven. Het geluid komt steeds dichterbij.

VADER (TEGEN ROOS & MOEDER)(fluistert)

Blijf dicht bij mij.
Opeens schuift met een oorverdovend geraas de wagondeur open en een zee van licht kleurt het hele scherm wit.

LOCATIE: WESTERBORK — (DOODLOPENDE) RAILS

PRESENTATRICE

Iedere dinsdag vertrekt er een trein uit het kamp en gaan er zo’n duizend Joden op transport.
De PRESENTATRICE haalt het treinbord tevoorschijn met: WESTERBORK — AUSCHWITZ-BIRKENAU.

PRESENTATRICE

Naar Auschwitz, Sobibor, Bergen-Belsen of Theresienstadt. Niemand weet precies wat daar gebeurt, maar dat het heel erg is, staat wel vast.
Ze laat het bord weer zakken.

PRESENTATRICE

Op de avond voor het vertrek, wordt pas verteld wie er meemoeten.
Op de achtergrond klinkt de stem van de KAMPMEDEWERKER.

KAMPMEDEWERKER (V.O.)

Carla Bronkhorst en haar kinderen Robert, Grietje en Maurits.

VROUWENSTEM (V.O.)(wanhopig)

NEE! NEE! ALSJEBLIEFT!

DRAMA: INT. BARAK — BOVENSTE STAPELBED

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Frits van Dam, Mathilde van DAM, Heintje, Jonas en Andries.

CARLA BRONKHORST (O.S.)

ALSJEBLIEFT! STUUR IEMAND ANDERS MAAR NIET M’N KINDEREN!
ROOS en MOEDER wisselen een blik, maar blijven gespannen luisteren. Het geschreeuw van CARLA gaat over in gehuil.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Liselot den Hartog…

ROOS (TEGEN MOEDER)

Hij is voorbij de ‘g’!
Beiden slaken een zucht van opluchting.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

… Met haar kinderen Louis, Abraham en Yvonne.
ROOS leunt ontspannen tegen een spijl van het bed.

ROOS

Ik was al bang dat we de voorstelling morgen zouden missen! Jij komt toch ook?

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

En tot slot: Max van Gennep, Theresa van Gennep… Roos.
Volkomen lamgeslagen kijken ROOS en haar MOEDER elkaar aan, terwijl op de achtergrond spontaan wordt gezongen en gejuicht van opluchting. Het hoofd van VADER verschijnt.

VADER

We blijven tenminste bij elkaar.